Soğutucu akışkan neden konuşuluyor?
Bir reyonu seçerken genellikle ölçü, raf düzeni ve görünüm konuşulur; içinde dolaşan akışkan ise arka planda kalır. Oysa akışkan hem cihazın verimini hem de uzun vadede işletmenin yasal ve çevresel yükümlülüklerini belirler. Dünya genelinde yüksek küresel ısınma potansiyeline sahip florlu gazların kullanımı kademeli olarak kısıtlanıyor; bu da bugün alınan bir cihazın yarın hangi koşullarla bakılacağını doğrudan etkiliyor.
Doğal akışkan ne demek?
Doğal soğutucu akışkanlar, doğada zaten bulunan ve sentetik olarak üretilmesi gerekmeyen maddelerdir. Ticari soğutmada en çok karşılaşılanlar hidrokarbonlar (R290 propan, R600a izobütan), karbondioksit (R744) ve amonyaktır (R717). Ortak özellikleri, küresel ısınma potansiyellerinin florlu gazlara göre çok düşük olmasıdır.
R290 nedir?
R290, soğutma amaçlı saflaştırılmış propandır. Isıl özellikleri iyidir: aynı soğutma işini görece küçük bir akışkan miktarıyla yapar. Bu da hem kompresörün daha verimli çalışmasına hem de cihaz içindeki akışkan miktarının düşük kalmasına imkân verir. Ticari soğutmada özellikle içten motorlu cihazlarda yaygınlaşmasının sebebi budur.
Verim ve enerji tarafı
Akışkan seçimi tek başına enerji faturasını belirlemez; yalıtım, kapak tipi, yerleşim ve bakım en az onun kadar etkilidir. Ancak aynı cihaz ailesinde R290'lı bir model, uygun tasarlandığında daha düşük enerji tüketimiyle çalışabilir. Bu nedenle akışkan, teklif karşılaştırırken bakılması gereken kalemlerden biridir.
Güvenlik: yanıcılık ne anlama geliyor?
R290 yanıcı bir akışkandır ve bu, cihazın tasarımında ve servisinde belirli kurallar gerektirir. Üretici tarafında elektriksel bileşenlerin seçimi, kaçak önleme ve havalandırma tasarımı buna göre yapılır. İşletme tarafında ise iki şey önemlidir: cihazın havalandırma boşluklarının kapatılmaması ve servisin bu akışkanla çalışma yetkinliği olan ekiplerce yapılması. Doğru kurulmuş bir cihazda yanıcılık, yönetilebilir bir tasarım parametresidir.
İçten motorlu cihazlarda R290
İçten motorlu reyon ve dolaplarda soğutma devresi fabrikada kapatılır ve sahada gaz hattı çekilmez. Akışkan miktarı sınırlı kaldığı için hidrokarbonlar bu cihaz grubuna iyi oturur. Küçük ve orta ölçekli işletmelerde, makine dairesi gerektirmeyen bir kurulumla doğal akışkana geçmenin en pratik yolu budur.
Merkezi sistemlerde durum
Reyon sayısı arttıkça merkezi sistem öne çıkar; burada devredeki akışkan miktarı çok daha büyüktür ve seçim, makine dairesi tasarımı ve mevzuatla birlikte değerlendirilir. Bu ölçekte karar tek bir gaza indirgenemez: soğutma yükü, hat uzunluğu, ortam sıcaklığı ve servis altyapısı birlikte düşünülür.
Hangi akışkanı seçmeli?
Doğru soru “hangi gaz en iyisi” değil, “bu işletme için hangi bileşim doğru”dur. Cihaz tipi, soğutma yükü, mağazanın büyüme planı, bölgedeki servis altyapısı ve yürürlükteki mevzuat birlikte değerlendirilir. Yaşarsan ürünleri R290 dâhil farklı soğutucu akışkan seçenekleriyle sunulur; hangi seçeneğin projenize uyduğunu birlikte belirleyebiliriz.
Satın alırken sorulacak sorular
Teklif alırken üç şey netleştirilmelidir: cihazın hangi akışkanla çalıştığı, bölgenizde bu akışkanla servis verebilecek yetkili ekip bulunup bulunmadığı ve cihazın bulunduğu alanın havalandırma koşullarının uygun olup olmadığı. Bu üç cevap netse, akışkan seçimi sonradan sürpriz üretmez.
